السَّلَفُ الصَّالِحُ
Kufr en sjirk, vallen ze onder Islaam of Imaan?
Wat zijn de verschillen? En waarom vallen ze onder beide, én onder Islaam én onder Imaan?
السَّلَفُ الصَّالِحُ
As-Salaf As-Salih
Islamitische kennis uit de Koran en de soennah, volgens het begrip van de rechtsgeleerde voorgangers.
الْكُفْرُ وَالشِّرْكُ
Kufr en sjirk: vallen ze onder Islaam of Imaan?
Deze begrippen worden vaak door elkaar gehaald. De geleerden van de salaf leggen uit: kufr en sjirk kunnen zowel onder Islaam als onder Imaan vallen, afhankelijk van de ernst en de intentie.
١Wat is het verschil tussen kufr en sjirk?
Kufr (ongeloof) is het niet geloven in Allah, Zijn boodschappers, of wat Hij heeft geopenbaard. De Koran zegt:
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا سَوَاءٌ عَلَيْهِمْ أَأَنْذَرْتَهُمْ أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ
“Voorwaar, degenen die ongelovig zijn, het maakt niet uit of je hen waarschuwt of niet; zij geloven niet.” (Koran 2:6)
Sjirk (veelgodendienst/afgoderij) is het toekennen van deelgenoten aan Allah in Zijn aanbidding. De Koran zegt:
إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ
“Voorwaar, Allah vergeeft niet dat aan Hem deelgenoten worden toegekend, maar wat daarbuiten is vergeeft Hij aan wie Hij wil.” (Koran 4:48)
Kort gezegd: kufr is het ontkennen/verwerpen van Allah; sjirk is het aanbidden van iets/iemand naast Allah. Sjirk is altijd kufr (elke moeshrik is een kaafir), maar niet elke kaafir is een moeshrik (bijv. iemand die Allah ontkent maar geen afgoden aanbidt).
٢Vallen kufr en sjirk onder Islaam of onder Imaan?
Het antwoord: onder beide. Dit komt omdat de Islaam en de Imaan niet volledig gescheiden zijn, zij overlappen elkaar. Iemand die kufr of sjirk pleegt, verlaat daarmee niet altijd onmiddellijk de Islaam, het hangt ervan af of het omgrote of kleine kufr/sjirk gaat.
Grote vs kleine kufr
- Grote kufr (al-koefr al-akbar): iemand verlaat de Islaam volledig. Bijv. ontkennen van Allah, bespotten van de religie, verwerpen van een duidelijke verplichting.
- Kleine kufr (al-koefr al-asghar): iemand blijft moslim maar begaat een ernstige zonde zonder het goed te praten. Bijv. een moslim die een andere moslim uitscheldt door hem ongeloof toe te wensen (Boekhaarie: “Wie een moslim uitmaakt voor kaafir, als hij het niet is, dan keert het naar hem terug.”)
Grote vs kleine sjirk
- Grote sjirk (ash-shirk al-akbar): iemand aanbidt iets anders naast Allah. Dit haalt iemand uit de Islaam. Allah vergeeft het niet (4:48).
- Kleine sjirk (ash-shirk al-asghar): daden die op sjirk lijken maar iemand niet uit de Islaam halen. Bijv. riyaa’ (aanbidding om gezien te worden), zweren bij iets anders dan Allah. De Profeet ﷺ zei: “Wat ik voor jullie het meest vrees is de kleine sjirk.” (Ahmad, sahieh)
Dus: grote kufr en grote sjirk vallen onder het verlaten van de Islaam (de persoon is geen moslim meer). Kleine kufr en kleine sjirk vallen onder het bederven van de Imaan (de persoon blijft moslim maar zijn geloof is zwak/onvolmaakt).
٣Bewijzen dat kufr én onder Islaam én onder Imaan kan vallen
Voorbeeld: Moeslim die geen kufr pleegt maar zijn Imaan bederft
لَا يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ…
“De overspeler pleegt geen overspel terwijl hij gelovig is;” Boekhaarie 2475,Moeslim 57, sahieh
Ibn Taymiyyah: “Deze overlevering toont dat de Imaan kan afnemen zonder dat iemand uit de Islaam treedt. De zondaar blijft een moslim, maar zijn Imaan is verminderd.”
Voorbeeld: Sjirk onder Imaan (zonder Islaam te verlaten)
إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ
Koran 4:48, “Allah vergeeft niet dat aan Hem deelgenoten worden toegekend” (grote sjirk). De Koran maakt onderscheid tussen grote sjirk (onvergeeflijk zonder berouw) en andere zonden die Allah kan vergeven, wat bewijst dat niet elke zonde de Islaam verbreekt, maar wel de Imaan kan aantasten.
Kleine sjirk, de Profeet ﷺ waarschuwde ertegen
إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمُ الشِّرْكُ الْأَصْغَرُ, الرِّيَاءُ
“Wat ik voor jullie het meest vrees is de kleine sjirk: aanbidding om gezien te worden (riyaa’).” al-Albaanie, Sahieh al-Djaami‘ as-Saghir (shamela.ws) en as-Silsilah as-Sahiehah 940
Dit bewijst dat sjirk niet altijd iemand uit de Islaam haalt: anders zou de Profeet ﷺ niet zeggen “wat ik voor jullie vrees” tegen zijn metgezellen (die moslims waren).
٤Wat zeiden de salaf?
Ibn al-Qayyim:
“De lieden van de Islaam zijn het erover eens dat de Islaam en de Imaan elkaar overlappen. Wie de verplichte aanbiddingen verlaat uit luiheid (zonder ze te ontkennen) is een zondaar maar geen kaafir. Wie echter de verplichtingen ontkent, wordt kaafir.” Kitaab as-Salaah
Ibn Taymiyyah:
“Sjirk in de aanbidding is van twee soorten: grote sjirk die de Islaam verbreekt, en kleine sjirk die de Imaan aantast maar de Islaam niet verbreekt. De metgezellen van de Profeet ﷺ waren bang voor kleine sjirk, wat bewijst dat zij moslims bleven maar hun Imaan niet volledig was.” Madjmoe’ al-Fataawaa
٥Samenvatting in schema
| Soort | Groot (akbar) | Klein (asghar) |
|---|---|---|
| Kufr | Verlaat de Islaam (geen moslim meer) bijv. Allah ontkennen, Koran bespotten | Blijft Islaam, Imaan beschadigd bijv. een moslim uitschelden voor kaafir |
| Sjirk | Verlaat de Islaam bijv. aanbidden van afgoden, doden aanroepen | Blijft Islaam, Imaan beschadigd bijv. riyaa’ (show), zweren bij iets anders dan Allah |
Bronnen: Sahieh al-Boekhaarie 2475; Sahieh Moeslim 57; Koran 2:6, 4:48; Ibn Taymiyyah, Madjmoe’ al-Fataawaa; Ibn al-Qayyim, Kitaab as-Salaah; al-Albaanie, Sahieh al-Djaami‘.